Түзік

Халықаралық Тұран Жолы Журналистер мен Жазушылар Одағының Түзігі — International Turan Yolu Journalists and Writers Union

Одақтың Аты мен Орталығы

1-бап

Одақтың Аты: “ Халықаралық Тұран Жолы Журналистер мен Жазушылар Одағы ”.

2-бап

Одақтың Орталығы Анкара. VİVA Іс Орталығы Мұстафа Кемал Паша Mh. 2079 Cd. No: 2 /A-46 Чанкая АНКАРА мекен-жайында орналасқан. Одақ, ел ішінде және шетелде бөлімше аша алады.

3-бап — Одақтың Мақсаты

Одақ, журналистика, жазушылық, баспасөз-басылым, цифрлық медиа, академиялық басылым, мәдениет, өнер, білім және коммуникация салаларында қызмет ететін тұлғалар мен ұйымдарды ортақ бір шатыр астында жинау;

Түркі әлемінің ортақ тарихын, тілін, мәдениетін, өркениетін және рухани құндылықтарын халықаралық платформаларда таныстыру; кәсіби ынтымақтастықты дамыту, баспасөз бостандығы, этикалық журналистика, дұрыс хабарлау және сөз бостандығы принциптерін қолдау; мүшелер арасында ақпарат, тәжірибе және мәдени алмасуды нығайту мақсатында құрылды.

4-бап

Одақ тарапынан Жүргізілетін Жұмыс Тақырыптары мен Түрлері

Одақ тарапынан Жүргізілетін Жұмыс Тақырыптары мен Түрлері

1-Қызметтерін тиімді ету және дамыту үшін зерттеулер жүргізу,

2-Семинар, конференция және панель сияқты жұмыстарды ұйымдастыру,

3-Мақсаттың жүзеге асырылуы үшін қажетті барлық ақпарат, құжат, материалдар мен басылымдарды қамтамасыз ету, құжаттама орталығын құру, жұмыстарын жариялау мақсатында газет, журнал, кітап және бюллетень сияқты басылымдар шығару,

4-Мақсаттың жүзеге асырылуы үшін сауықты жұмыс ортасын қамтамасыз ету, барлық техникалық құралдар мен жабдықтарды, мүліктер мен канцеляриялық материалдарды қамтамасыз ету,

5-Қажетті рұқсаттар алынған жағдайда, көмек жинау жұмыстарын жүргізу және ел ішінде және шетелден қайырымдылық қабылдау,

6-Түзік мақсатын жүзеге асыру үшін қажетті кірістерді қамтамасыз ету мақсатында экономикалық, коммерциялық және өнеркәсіптік кәсіпорындар құру және басқару,

7-Мүшелерінің пайдасына және бос уақыттарын тиімді пайдалану үшін мүліктік басқару органдарынан рұқсат алу арқылы локал ашу, әлеуметтік және мәдени нысандар құру және оларды жабдықтау,

8-Мүшелері арасында адами қатынастарды дамыту және жалғастыру үшін тамақтану кездесулері, концерт, бал, театр, көрме, саяхат және көңілді шаралар ұйымдастыру немесе мүшелерінің осындай шаралардан пайда алуын қамтамасыз ету,

9-Одақ қызметтері үшін қажетті жылжымалы, жылжымайтын мүлікті сатып алу, сату, жалға беру, жалға алу және жылжымайтын мүліктер бойынша заттық құқықтарды орнату,

10-Мақсаттың жүзеге асырылуы үшін қажет болған жағдайда ел ішінде және шетелде қор құру, федерацияға құрылтайшы мүше болу немесе құрылған федерацияға қосылу, қажетті рұқсат алынып, одақтар құра алатын нысандарды құру,

11-Халықаралық қызметпен айналысу, шетелдегі одақ немесе ұйымдарға мүше болу және осы ұйымдармен бірлескен жұмыстар жүргізу. Алдын ала хабарлау арқылы көмек алу/беру,

12-Мақсаттың жүзеге асырылуы үшін қажет болған жағдайда, 5072 саны бойынша Одақтар мен Қорлардың Мемлекеттік Органдармен және Ұйымдармен Қатынастары туралы Заңның ережелері сақтала отырып, мемлекеттік органдармен және ұйымдармен міндеттеріне кіретін мәселелер бойынша бірлескен жобаларды жүзеге асыру,

13-Одақ мүшелерінің азық-түлік, киім сияқты қажетті заттарын және басқа материалдар мен қызметтермен қысқа мерзімді кредит қажеттіліктерін қамтамасыз ету мақсатында қор құру,

14- Қажет болған жерлерде бөлімше және өкілдіктер ашу,

15-Одақтың мақсатына қатысты және заңдармен тыйым салынбаған салаларда, басқа одақтармен немесе қор, кәсіподақ және ұқсас азаматтық қоғам ұйымдарымен ортақ мақсатты жүзеге асыру үшін платформалар құру,

16-Журналистика, жазушылық, басылым, баспасөз, цифрлық медиа және коммуникация салаларында қызмет ететін тұлғалар мен ұйымдар арасында кәсіби ынтымақтастықты дамыту.

17-Түркі әлемінің ортақ мәдениетін, тарихын, тілін, әдебиетін, өнерін және өркениет мұрасын таныстыру жұмыстарын жүргізу.

18-Ұлттық және халықаралық симпозиумдар, конгресстер, панельдер, конференциялар, семинарлар, форумдар және саммиттер ұйымдастыру.

19-Баспасөз бостандығы, этикалық журналистика, дұрыс хабарлау, сөз бостандығы және адам құқықтары мәселелерінде жұмыстар жүргізу.

20-Жазбаша, көрнекі, есту және цифрлық басылымдар дайындау; журнал, газет, кітап, есеп, бюллетень және электронды басылымдар шығару.

21-Баспасөз қызметкерлері мен жазушылардың кәсіби дамуын қолдау мақсатында білім беру бағдарламалары, сертификаттау бағдарламалары және кәсіби курстар ұйымдастыру.

22-Жас журналистердің, жазушылардың және коммуникация факультеті студенттерінің тәрбиесіне үлес қосатын жобалар әзірлеу.

23-Түркі әлемі елдері арасында медиа және мәдени ынтымақтастықты арттыратын бірлескен жобаларды жүзеге асыру.

24-Баспасөз кәсіби принциптеріне адалдық, бейтараптық, шындық және сенімділікті қамтамасыз ету,

25-Ұлттық және рухани құндылықтарға құрметтің сақталуын қамтамасыз ету,

26-Түркі әлемінің бірлігі, бауырластығы және ынтымақтастығын дамыту,

27-Айырмашылықтың барлық түрлеріне қарсы тұру.

28-Шынайылық, есеп берушілік және қатысушы басқару түсінігін дамыту,

29-Ғылыми, мәдени және көркем дамуды қолдау,

30-Достық, бейбітшілік және ынтымақтастықты нығайту,

31-Зерттеу орталықтарын құра алады.

32-Грант, білім беру қолдауы және зерттеу қорларын қамтамасыз ете алады.

33-Ғылыми зерттеулер жүргізе алады және жариялай алады.

34-Кәсіби біліктілік бағдарламаларын ұйымдастыра алады.

35-Журналистика және жазушылық салаларында сыйлық бағдарламаларын құра алады.

36-Қажетті органдардан рұқсаттар алынған жағдайда, кітапхана, архив және цифрлық ақпарат орталығын құра алады.

37-Университеттермен, зерттеу орталықтарымен және ойлау ұйымдарымен бірлескен жұмыстар жүргізе алады.

38-Мәдениет және өнер фестивальдарын ұйымдастыра алады.

39-Кітап жәрмеңкелері, қолтаңба күндері және әдеби шараларды жүзеге асыра алады.

40-Документалдық, қысқа фильм, кино және телебағдарламаларды қолдай алады.

41-Сурет көрмелері, кескіндеме көрмелері және өнер ұйымдарын ұйымдастыра алады.

42-Түркі әлемінің ортақ мәдени мұрасын қорғауға бағытталған жұмыстар жүргізе алады.

43-Әлеуметтік жауапкершілік жобаларын әзірлей алады.

44-Қажетсінуші журналистер, жазушылар және отбасыларына әлеуметтік қолдау бағдарламаларын құра алады.

45-Одақ, әлеуметтік салада ел ішінде және шетелде қызмет етеді.

5-бап — ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҚЫЗМЕТТЕР

а) Дүниенің әр елінде өкілдік және координация офисін аша алады.

б) Халықаралық журналистика және жазушылар ұйымдарына мүше бола алады.

в) Халықаралық ұйымдармен ынтымақтастық протоколдарын қол қоя алады.

г) Шетелдерде мәдени және кәсіби ұйымдар ұйымдастыра алады.

д) Халықаралық баспасөз картасы, жеке куәлік және аккредитация бағдарламаларын әзірлей алады.

е) Халықаралық медиа платформаларын құра алады.

ж) Түркі әлемі елдері арасында ортақ ақпарат желісін құра алады.

6-бап — БАСЫЛЫМ ҚЫЗМЕТТЕРІ

Одақ мақсаттарына сәйкес;

а) Газет, журнал, академиялық рецензияланған журнал және электронды журналдар жариялай алады.

б) Көптілді басылым қызметін жүргізе алады.

в) Хабар агенттігін құра алады немесе бар агенттіктермен ынтымақтастық жасай алады.

г) Интернет жаңалық порталдарын, цифрлық медиа платформаларын және әлеуметтік медиа желілерін құра алады.

д) Документалдық, фильм, арнайы түсірілімдер және цифрлық контенттер өндіре алады.

е) Басылған және электронды кітаптар жариялай алады.

7-бап — Мүше Болу Құқығы және Мүше Болу Процедуралары

Құқықтық қабілеті бар және одақтың мақсаттары мен принциптерін қабылдап, осы бағытта жұмыс істеуді келісетін және Заңның талаптарына сай келетін әрбір жеке және заңды тұлға осы одаққа мүше болу құқығына ие. Алайда, шетелдік жеке тұлғалардың мүше болу үшін Түркияда тұру құқығына ие болуы да қажет. Құрметті мүшелік үшін бұл шарт талап етілмейді.

Одақ басшылығына жазбаша түрде жасалатын мүше болу өтініші, одақ басқару кеңесі тарапынан ең көп отыз күн ішінде мүше болуға қабылдау немесе өтініштің қабылданбауы түрінде шешіледі және нәтиже жазбаша түрде өтініш берушіге хабарланады. Өтініші қабылданған мүше, осы мақсатта жүргізілетін кітапқа тіркеледі.

Одақтың негізгі мүшелері, одақтың құрылтайшылары мен өтініштері бойынша басқару кеңесі тарапынан мүше болуға қабылданған тұлғалар.

Одаққа материалдық және рухани тұрғыдан маңызды қолдау көрсеткендер басқару кеңесінің шешімімен құрметті мүше ретінде қабылдана алады.

Кәсіби Этика Принциптеріне Бағыттылық

Мүшелер; журналистика және жазушылық кәсібінің әмбебап этика принциптеріне, баспасөз бостандығына, дұрыс хабарлау түсінігіне, адам құқықтарына, жеке құқықтарға және әлеуметтік жауапкершілік санасына сәйкес әрекет етуді қабылдайды.

Одақ, этикалық бұзушылықтардың алдын алу мақсатында білім беру қызметтерін ұйымдастыра алады және этикалық нұсқаулықтар жариялай алады.

Мүшелердің Ақпарат Алуға Құқығы

Мүшелер, одақтың қызметтері мен басқару шешімдері туралы ақпарат сұрай алады.

Басқару Кеңесі, заңнама және жеке мәліметтердің қорғалуына қатысты ережелер сақтала отырып,

осы сұраныстарды ақылға қонымды мерзім ішінде жауап береді.

Мүшелер Арасындағы Ынтымақтастық

Одақ; мүшелері арасында кәсіби ынтымақтастықты, көмек көрсетуді, ақпарат алмасуды және ортақ өндіріс мәдениетін дамытуға бағытталған.

Бұл аяда әлеуметтік қолдау бағдарламалары, ынтымақтастық қорлары, кәсіби даму жобалары, халықаралық алмасу бағдарламалары және бірлескен басылым жұмыстарын құра алады.

8-бап — Мүшеліктен Шығу

Әр мүше жазбаша түрде хабарлау арқылы, одақтан шығу құқығына ие.

Мүшенің шығу өтініші басқару кеңесіне жеткен сәтте шығу рәсімдері аяқталған болып есептеледі. Мүшеліктен шығу, мүшенің одаққа қатысты жинақталған борыштарын тоқтатпайды.

9-бап — Мүшеліктен Шығарылу

Одақ мүшелігінен шығаруды қажет ететін жағдайлар.

1-Одақтың түздігіне қарсы әрекеттер жасау,

2-Берілген міндеттерден тұрақты түрде қашу,

3-Жазбаша ескертулерге қарамастан мүшелік жарнасын алты ай ішінде төлемеу,

4-Одақ органдарының берген шешімдеріне бағынбау.

5-Мүше болу шарттарын жоғалту,

Жоғарыда аталған жағдайлардың бірінің анықталуы кезінде басқару кеңесінің шешімімен мүшеліктен шығарылады.

Одақтан шыққан немесе шығарылғандар, мүше тіркеу кітабынан алынып тасталады және одақ мүлкінде құқық талап ете алмайды.

10-бап — Одақ Органдары

Одақтың міндетті органдары төменде көрсетілген.

1-Жалпы жиналыс,

2-Басқару кеңесі,

3-Бақылау кеңесі,

Одақ, мақсаттарын тиімдірек жүзеге асыру үшін төмендегі кеңес және мамандандырылған комитеттерді құра алады:

• Жоғары Кеңес
• Этика және Кәсіби Принциптер Комитеті
• Ғылым, Білім және Академиялық Кеңес
• Халықаралық Қатынастар және Дипломатия Комитеті
• Баспасөз және Медиа Комитеті
• Мәдениет, Өнер және Әдебиет Комитеті
• Жастар және Болашақ Көрінісі Комитеті
• Әйел Журналистер мен Жазушылар Комитеті
• Цифрлық Медиа және Жасанды Интеллект Жұмыс Комитеті
• Жоба Дамыту және Стратегия Комитеті
• Ұйымдық Құрылым Бөлімдер мен Халықаралық Өкілдіктер

Басқару Кеңесі, қажет болған жағдайда басқа комитеттер, комиссиялар және жұмыс топтарын да құра алады.

ЖОҒАРЫ КЕҢЕС

Жоғары Кеңес, кәсіби білімі мен тәжірибесімен ерекшеленетін журналистер, жазушылар, академиктер, заңгерлер, дипломаттар, мәдениет және өнер адамдары мен Түркі әлеміне қызмет еткен тұлғалар арасынан Басқару Кеңесінің ұсынысы бойынша құралады.

Кеңес, одақтың ұзақ мерзімді стратегиялары, халықаралық қатынастары және институционалдық дамуы туралы кеңес беруші сипатта пікір білдіреді.

Жоғары Кеңес шешімдері кеңес беру сипатында; Басқару Кеңесі тарапынан бағаланады.

ЭТИКА ЖӘНЕ КӘСІПТІК ПРИНЦИПТЕР КОМИТЕТІ

Этика және Кәсіптік Принциптер Комитеті, журналистика және жазушылық кәсібінің этикасын қорғау, дамыту және тарату мақсатында құрылады.

Кеңес;

а) Этика принциптері бойынша пікір білдіреді.

б) Баспасөз кәсіби принциптері бойынша бағыт береді.

в) Қажет болған жағдайда Дисциплина Комитетіне кеңес беру сипатында бағалау ұсынады.

г) Этика оқуларын және хабардарлық жұмыстарын ұйымдастырады.

ҒЫЛЫМ, БІЛІМ ЖӘНЕ АКАДЕМИЯЛЫҚ КЕҢЕС

Бұл құрылым; университеттер, зерттеу орталықтары және академиялық ортада ынтымақтастықты дамытуда.

Ғылыми жарияланымдар, зерттеу жобалары, білім беру бағдарламалары және халықаралық академиялық іс-шаралар бойынша Басқарма Кеңесіне кеңес береді.

ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҚАТЫНАСТАР ЖӘНЕ ДИПЛОМАТИЯ КЕҢЕСІ

Кеңес;

а) Түрік мемлекеттері бастаған халықаралық ұйымдармен қатынастарды дамытады.

б) Шетелдік баспасөз ұйымдарымен ынтымақтастық жобаларын әзірлейді.

в) Халықаралық кездесулер мен өкілдік іс-шараларын үйлестіреді.

г) Мәдени дипломатия жұмыстарын қолдайды.

БАСПАСӨЗ ЖӘНЕ МЕДИА КЕҢЕСІ

Баспасөз және Медиа Кеңесі;

а) Қоғамдық ұйымның медиа саясаттарын қалыптастырады.

б) Баспасөз хабарламаларын дайындайды.

в) Цифрлық медиа стратегияларын дамытады.

г) Ұлттық және халықаралық медиа қатынастарын жүргізеді.

МӘДЕНИЕТ, ӨНЕР ЖӘНЕ ӘДЕБИЕТ КЕҢЕСІ

Бұл құрылым;

а) Мәдени іс-шараларды жоспарлайды.

б) Әдебиет және өнер жобаларын қолдайды.

в) Түрік әлемінің ортақ мәдени мұрасын танытатын іс-шаралар өткізеді.

г) Жарияланымдар мен ұйымдастыруларда Басқарма Кеңесіне үлес қосады.

ЖАСТАР ЖӘНЕ БОЛАШАҚ КӨЗҚАРАСЫ КЕҢЕСІ

Кеңес, жас журналистер мен жазушылардың кәсіби дамуын қолдау, көшбасшылық дағдыларын дамыту және жаңа ұрпақтың қоғамдық ұйым жұмыстарына белсенді қатысуын қамтамасыз ету мақсатында қызмет етеді.

ЖОБА ДАМЫТУ ЖӘНЕ СТРАТЕГИЯ КЕҢЕСІ

Кеңес;

а) Ұлттық және халықаралық грант бағдарламаларын қадағалайды.

б) Жоба әзірлейді және жоба топтарын үйлестіреді.

в) Стратегиялық жоспарлардың әзірленуіне үлес қосады.

г) Тұрақты корпоративтік даму саясаты бойынша Басқарма Кеңесіне кеңес береді.

ҰЙЫМДЫҚ ҚҰРЫЛЫМ БӨЛІМДЕРІ ЖӘНЕ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ӨКІЛДІКТЕР

Ұйымдық құрылым

Қоғамдық ұйым;

Мақсаттарын дамыту үшін жалпы орталық бөлімшелері, облыс және аудан өкілдіктері, аймақтық басшылықтарды құра алады.

Бұл ұйым бөлімшелері, Басқармаға бағына отырып, қызмет етеді және жарғы ережелері мен басқарма тарапынан шығарылатын нұсқаулықтарға сәйкес әрекет етеді.

АУДАН ЖӘНЕ АУДАН ӨКІЛДІКТЕРІ

Басқарма қажетті деп тапқан жерлерде аудан және аудан өкілдіктерін құра алады.

Өкілдік қоғамдық ұйымды орналасқан аймақта ұсынады, бірақ заңды тұлға болып табылмайды.

Өкілдердің қызмет мерзімі тағайындау тәртібі мен жұмыс ережелері басқарма тарапынан әзірленетін нұсқаулықпен реттеледі.

ЕЛ ӨКІЛДІКТЕРІ

Қоғамдық ұйым Түрік мемлекеттері бастаған, қызмет көрсету үшін қолайлы деп тапқан елдерде ел өкілдіктерін аша алады.

Ел өкілдіктері;

а) Қоғамдық ұйымды орналасқан елде де ұсынады.

б) Қоғамдық ұйымның мақсаттарына сәйкес қызметтерді үйлестіреді.

в) Жергілікті ұйымдармен ынтымақтастықты дамытады.

г) Жылдық қызмет есебін Басқармаға ұсынады.

Ел өкілдіктері, орналасқан елдің заңдарына және осы жарғы ережелеріне сәйкес қызмет етеді.

ӨКІЛДЕРДІҢ МІНДЕТТЕРІ ЖӘНЕ ЖАУАПКЕРШІЛІКТЕРІ

Өкілдер мен координаторлар;

а) Қоғамдық ұйымның мақсаттары мен принциптеріне сәйкес әрекет ету,

б) Басқарманың шешімдерін орындау,

в) Қызмет есептерін тұрақты түрде ұсыну,

г) Орналасқан аймақта жаңа мүшелік жұмыстарын қолдау,

е) Халықаралық ынтымақтастық және жоба дамыту іс-шараларына үлес қосу міндетті.

ҰЙЫМДАРДЫҢ БАҚЫЛАУЫ

Басқарма, бөлімшелер мен өкілдіктердің қызметтерін әкімшілік, қаржылық және корпоративтік жағынан бақылау құқығына ие.

Қажет деп табылған жағдайда Басқарма тарапынан бақылау топтары тағайындалуы мүмкін.

Анықталған кемшіліктерді жою үшін тиісті бөлімге жазбаша хабарлама жіберіледі және ақылға қонымды мерзім беріледі.

ҰЙЫМ БӨЛІМДЕРІНІҢ ҚЫЗМЕТ ЕРЕЖЕЛЕРІ

Бөлімшелер, өкілдіктер және басқа ұйым бөлімдері;

Қоғамдық ұйымның мақсаттары мен принциптеріне сәйкес әрекет етеді.

Басқарманың стратегиялық жоспарлары мен бағдарламаларына сәйкес болады.

Қаржылық операцияларын ашықтық және есеп берушілік принциптері шеңберінде жүргізеді.

Жылдық қызмет есептерін уақытында Басқармаға ұсынады.

Жергілікті заңнамаға сәйкес әрекет етумен қатар, осы жарғының негізгі принциптеріне сәйкес болады.

ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЫНТЫМАҒЫ ЖӘНЕ ІНІЛЕСТІК ҰЙЫМДАР

Қоғамдық ұйым, мақсаттарына сәйкес ұлттық және халықаралық азаматтық қоғам ұйымдары, университеттер, медиа ұйымдары, кәсіби ұйымдар, мәдениет және өнер ұйымдарымен ынтымақтастық жасай алады.

Бұл аяда;

а) Бірлескен жобалар әзірлей алады.

б) Ынтымақтастық хаттамаларын қол қоя алады.

в) Інілестік ұйым қатынастарын құра алады.

г) Бірлескен білім, мәдениет және медиа бағдарламаларын ұйымдастыра алады.

е) Түрік әлемінің ортақ құндылықтарын танытуды мақсат еткен халықаралық платформаларда ұсынылуы мүмкін.

ӘЙЕЛ ЖУРНАЛИСТЕР ЖӘНЕ ЖАЗУШЫЛАР КЕҢЕСІ

Кеңес, әйел журналистер мен жазушылардың кәсіби дамуын қолдау, көшбасшылық дағдыларын дамыту және жаңа ұрпақтың қоғамдық ұйым жұмыстарына белсенді қатысуын қамтамасыз ету мақсатында қызмет етеді.

ЦИФРЛЫ МЕДИА ЖӘНЕ ЖАСАНДЫ ЗИЯЛЫ ЖҰМЫС КЕҢЕСІ

Кеңес, Ұлттық және халықаралық цифрлық медиа және жасанды зияткерлік саласындағы жұмыстарды қадағалап, қоғамдық ұйым мүшелерінің дамып келе жатқан осы технологияға қол жеткізуі үшін. Қызмет етеді.

11-бап

Қоғамдық ұйымның Құрылу Тәртібі, Жиналыс Уақыты және Шақыру мен Жиналыс Тәртібі

Жалпы жиналыс, қоғамдық ұйымның ең жоғары шешім органы болып табылады; қоғамдық ұйымға тіркелген мүшелерден тұрады.

Жалпы жиналыс;

1-Осы жарғыда белгіленген уақытта тұрақты,

2-Басқарма немесе бақылау кеңесінің қажетті деп тапқан жағдайларда немесе қоғамдық ұйым мүшелерінің бесінші бірінің жазбаша өтініші бойынша отыз күн ішінде ерекше жиналады.

Тұрақты жалпы жиналыс, 3 жылда бір, мамыр айында, басқарма тарапынан белгіленетін күні, орны және уақытында жиналады.

Жалпы жиналысқа басқарма тарапынан шақырылады.

Басқарма, жалпы жиналысты шақырмаса; мүшелердің бірінің өтініші бойынша бітім судьясы, үш мүшені жалпы жиналысты шақырумен міндеттейді.

Шақыру Тәртібі*

Басқарма, қоғамдық ұйым жарғысына сәйкес жалпы жиналысқа қатысу құқығы бар мүшелердің тізімін әзірлейді. Жалпы жиналысқа қатысу құқығы бар мүшелер, кемінде он бес күн бұрын, жиналыстың күні, уақыты, орны және күн тәртібі кемінде бір газетте немесе қоғамдық ұйымның интернет бетінде жариялануы, жазбаша түрде хабарлануы, мүшенің хабарлаған электрондық пошта адресіне немесе байланыс нөміріне хабарлама жіберілуі немесе жергілікті жариялау құралдары арқылы жиналысқа шақырылады. Бұл шақыруда, көпшілік жиналмау себебінен жиналыс өткізілмесе, екінші жиналыстың қай күні, сағатта және жерде өткізілетіні де көрсетіледі. Бірінші жиналыс пен екінші жиналыс арасындағы мерзім жеті күннен аз, алпыс күннен көп болмауы тиіс.

Жиналыс, көпшілік жиналмау себебінің сыртында басқа себеппен кейінге қалдырылса, бұл жағдай кейінге қалдыру себептері де көрсетіле отырып, бірінші жиналыс үшін жасалған шақыру тәртібіне сәйкес мүшелерге хабарланады. Екінші жиналыс, кейінге қалдыру күнінен бастап, ең кеш алты ай ішінде өткізілуі міндетті. Мүшелер екінші жиналысқа, бірінші тармақта көрсетілген ережелерге сәйкес қайта шақырылады.

Жалпы жиналыс бір реттен артық кейінге қалдырылмайды.

Жиналыс Тәртібі*

А-Жалпы Жиналыстың Физикалық Шарттарда Өткізілуі:

Жалпы жиналыс, қатысу құқығы бар мүшелердің абсолютті көпшілігінің, жарғы өзгерісі және қоғамдық ұйымның таратылу жағдайларында үштен екісінің қатысуымен өткізіледі; көпшіліктің жиналмау себебінен жиналыстың кейінге қалдырылуы жағдайында екінші жиналыста көпшілік қарастырылмайды. Алайда, бұл жиналысқа қатысқан мүшелер саны, басқарма және бақылау кеңестері мүшелерінің толық санынан екі есе кем болмауы тиіс.

Жалпы жиналысқа қатысу құқығы бар мүшелердің тізімі жиналыс орнында дайын болуы тиіс. Жиналыс орнына кіретін мүшелердің ресми органдармен берілген жеке куәліктері, басқарма мүшелері немесе басқарма тарапынан тағайындалатын қызметкерлер тарапынан тексеріледі. Мүшелер, басқарма тарапынан әзірленген тізімдегі аттары бойынша қол қойып, жиналыс орнына кіреді.

Жиналыс жеткілікті саны қамтамасыз етілсе, жағдай бір хаттамамен анықталады және жиналыс басқарма төрағасы немесе тағайындайтын басқарма мүшелерінің бірі тарапынан ашылады. Жиналыс жеткілікті саны қамтамасыз етілмеген жағдайда да басқарма тарапынан бір хаттама әзірленеді.

Ашылғаннан кейін, жиналысты басқару үшін бір төраға және жеткілікті мөлшерде төраға орынбасарлары мен хатшы таңдалып, диван комитеті құрылады.

Қоғамдық ұйым органдарының сайлауы үшін өтетін дауыс берулерде, дауыс беруші мүшелердің диван комитетіне жеке куәліктерін көрсетуі және қатысушылар тізіміндегі аттарының қарсысына қол қоюы міндетті.

Жиналыстың басқару және қауіпсіздігін қамтамасыз ету диван төрағасына жүктеледі.

Жалпы жиналыста, тек күн тәртібінде тұрған мәселелер қарастырылады. Алайда жиналыста қатысушылардың оннан бірі тарапынан қарастырылуы жазбаша түрде сұралған мәселелердің күн тәртібіне алынуы міндетті.

Жалпы жиналыста әр мүшенің бір дауыс құқығы бар; мүше дауысын жеке өзі пайдалануы тиіс. Құрметті мүшелер жалпы жиналысқа қатыса алады, бірақ дауыс бере алмайды. Заңды тұлғаның мүше болуы жағдайында, заңды тұлғаның басқарма төрағасы немесе өкілдікке тағайындайтын адам дауыс береді.

Жиналыста қарастырылған мәселелер мен қабылданған шешімдер бір хаттамаға жазылады және диван төрағасы мен хатшылар тарапынан бірге қол қойылады. Жиналыс соңында, хаттама мен басқа құжаттар басқарма төрағасына тапсырылады. Басқарма төрағасы бұл құжаттардың сақталуынан және жаңа сайланған басқармаға жеті күн ішінде тапсырудан жауапты.

Б-Жалпы Жиналыстың Электрондық Ортада Өткізілуі:

5253 саны бойынша Қоғамдық ұйымдар туралы заңның қосымша 2-бабына сәйкес жалпы жиналыс кездесулері электрондық ортада да өткізіле алады.

Электрондық ортада өткізілетін жалпы жиналыс кездесулері, Министрлік Ақпараттық Технологиялар Басқармасы тарапынан қолайлы деп табылып, бекітілген электрондық жүйелер арқылы өткізіледі. Аталған жүйелерге енгізілетін деректер, 24/3/2016 жылғы және 6698 саны бойынша Жеке Деректерді Қорғау Заңының тиісті ережелеріне сәйкес өңделеді және сақталады.

Жалпы жиналыс өткізу туралы қабылданған басқарма шешімінде және жалпы жиналыс хабарландыруында жалпы жиналыстың қандай әдіспен өткізілетіні көрсетіледі. Электрондық ортада алынатын басқарма шешімдері физикалық ортада сақталатын басқарма шешімдерінен бөлек, күн мен реттік нөмірі бойынша электрондық ортада сақталады.

Заңда, Түрік Азаматтық Кодексінде, осы Реттеуде және Қоғамдық ұйымымыздың Жарғысында жалпы жиналыс кездесулерінің физикалық ортада өткізілуіне қатысты барлық тәртіптер мен ережелер электрондық ортада өткізілетін кездесулер үшін де жарамды. Электрондық ортада өткізілген кездесулерге қатысты барлық ақпарат, құжаттар мен жазбалар қоғамдық ұйымымыз тарапынан сақталады.

Электрондық ортада өткізілетін жалпы жиналыс кездесулеріне қатысатын мүшелер жүйеге, қауіпсіз электрондық қолтаңба немесе екі факторлы аутентификация жүйесін пайдаланып кіреді. Пайдаланылатын электрондық жүйелер, физикалық ортада өткізілетін кездесулердегі диван құру, дауыс беру, сөз алу, ұсыныс беру және басқа да барлық операциялардың электрондық ортада да жүзеге асырылуын қамтамасыз ететін дизайн, резервтеу және заңнамаға сәйкес архивтеу мүмкіндігіне; рұқсат етілмеген қолжетімділіктер мен шабуылдарға қарсы қажетті желі және жүйе қауіпсіздігіне ие болады.

Физикалық ортада өткізілген кездесулердің заңнамаға сәйкес келмейтін жағдайда қолданылатын жаза шаралары электрондық ортада өткізілетін кездесулер үшін де жарамды.

12-бап — Жалпы Жиналыстың Дауыс беру және Шешім қабылдау Тәртібі мен Формалары

Жалпы жиналыста, кері шешім қабылданбаған жағдайда, дауыс беру ашық түрде өткізіледі. Ашық дауыс беруде, жалпы жиналыс диван төрағасының белгілеген әдісі қолданылады.

Жасырын дауыс беру жүргізілетін жағдайда, жиналыс төрағасы тарапынан мөрленген қағаздар немесе дауыс бюллетендері мүшелер тарапынан қажетті түрде орындалғаннан кейін, ішіне бос контейнерге тасталады және дауыс берудің аяқталуынан кейін ашық есеп жүргізіліп, нәтиже анықталады.

Жалпы жиналыс шешімдері, жиналысқа қатысқан мүшелердің абсолютті көпшілігімен қабылданады. Дегенмен, жарғы өзгерісі және қоғамдық ұйымның таратылу шешімдері, тек жиналысқа қатысқан мүшелердің үштен екісінің көпшілігімен қабылдана алады.

Жиналыссыз немесе Шақырусыз Қабылданған Шешімдер*

Барлық мүшелердің бірлесіп жиналмай, жазбаша қатысуымен қабылданған шешімдер мен ассоциация мүшелерінің толық құрамының осы ережеде жазылған шақыру тәртібіне сәйкес жиналып қабылдаған шешімдері күшіне енеді. Осылайша шешім қабылдау қалыпты жиналыс орнына есептелмейді.

13-бап — Жалпы жиналыстың міндеттері мен құқықтары

Төменде жазылған мәселелер жалпы жиналыста қаралып, шешім қабылданады.

Төменде жазылған мәселелер жалпы жиналыста қаралып, шешім қабылданады.

1- Ассоциация органдарының сайлануы,

2- Ассоциация жарғысының өзгертілуі,

3- Басқару және бақылау комитеттерінің есептерінің қаралуы және басқару комитетінің бекітілуі,

4- Басқару комитеті әзірлеген бюджеттің қаралып, дәл солай немесе өзгертіліп қабылдануы,

5- Ассоциацияның басқа органдарының тексерілуі және қажет болған жағдайда заңды себептермен олардың қызметінен босатылуы,

6- Мүшелікті қабылдамау немесе мүшеліктен шығару туралы басқару комитетінің шешімдеріне қарсы жасалған шағымдардың қаралуы және шешім қабылдануы,

7- Ассоциация үшін қажетті жылжымайтын мүліктерді сатып алу немесе бар жылжымайтын мүліктерді сату мәселесінде басқару комитетіне өкілеттік беру,

8- Басқару комитеті әзірлеген ассоциация жұмыстарына қатысты ережелерді қарап, дәл солай немесе өзгертіліп бекіту,

9- Ассоциация басқару және бақылау комитеттерінің мемлекеттік қызметкер емес төрағасы мен мүшелеріне берілетін ақы мен барлық төлемдер, жол шығындары және өтемақылар, ассоциация қызметтері үшін тағайындалатын мүшелерге берілетін күнделікті және жол шығындарының мөлшерлерін анықтау,

10- Ассоциацияның федерацияға қосылуы және шығуы туралы шешім қабылдау,

11- Ассоциацияның филиалдарын ашу туралы шешім қабылдау және ашуға шешім қабылданған филиалмен байланысты іс-шараларды жүргізу мәселесінде басқару комитетіне өкілеттік беру,

12- Ассоциацияның халықаралық қызметте болуы, шетелдегі ассоциациялар мен ұйымдарға мүше ретінде қосылуы немесе шығуы,

13- Ассоциацияның қор құруы,

14- Ассоциацияның таратылуы,

15- Басқару комитетінің басқа ұсыныстарының қаралып, шешім қабылдануы,

16- Ассоциацияның ең жоғары органы ретінде ассоциацияның басқа органына берілмеген істерді қарау және құқықтарды пайдалану,

17- Заңнамада жалпы жиналыс арқылы орындалуы көрсетілген басқа міндеттердің орындалуы,

Жалпы жиналыс ассоциацияның басқа органдарын тексереді және оларды заңды себептермен әрқашан қызметінен ала алады.

Жалпы жиналыс, мүшелікті қабылдау және мүшеліктен шығару туралы соңғы шешімді қабылдайды. Ассоциацияның ең жоғары органы ретінде ассоциацияның басқа органына берілмеген істерді қарастырады және құқықтарды пайдаланады.

14-бап — Басқару комитетінің құрылымы, жиналысы, міндеттері мен құқықтары

Басқару комитеті, (7) жеті негізгі және (7) жеті резервтік мүше ретінде жалпы жиналыс арқылы сайланады.

Басқару комитеті, сайлаудан кейінгі алғашқы жиналысында бір шешіммен міндеттерді бөліп, төраға, төраға орынбасары, хатшы, есепші және басқа мүшелерді анықтайды.

А – Физикалық ортада жиналыс: Басқару комитеті, барлық мүшелердің хабарлануы шартында әрқашан жиналысқа шақырылуы мүмкін. Мүшелердің жалпы санының жартысынан бір артық болуы арқылы жиналады. Шешімдер, жиналысқа қатысқан мүшелердің жалпы санының абсолюттік көпшілігімен қабылданады.

B- Электрондық ортада жиналыс:

5253 нөмірлі Ассоциациялар туралы заңның қосымша 2-бабына сәйкес басқару комитеті жиналыстарын электрондық ортада да өткізе алады.

Электрондық ортада өткізілетін басқару комитетінің жиналыстары Министрлік Ақпараттық Технологиялар Басқармасы тарапынан мақұлданып, бекітілген электрондық жүйелер арқылы өткізіледі. Аталған жүйелерге енгізілетін деректер, 24/3/2016 жылғы және 6698 нөмірлі Жеке Деректерді Қорғау Заңының тиісті ережелеріне сәйкес өңделеді және сақталады.

Жалпы жиналыс өткізу туралы қабылданған басқару комитетінің шешімінде және жалпы жиналыс хабарландыруында жалпы жиналыстың қандай әдіспен өткізілетіні көрсетіледі. Электрондық ортада қабылданған басқару комитетінің шешімдері физикалық ортада ұсталған басқару комитетінің шешімдер кітабынан бөлек, дата мен реттік нөмірмен электрондық ортада сақталады.

Заңда, Түрік Азаматтық Кодексінде, осы Ережеде және Жарғымызда орындалатын басқару комитетінің жиналыстарының физикалық ортада өткізілуіне қатысты барлық тәртіп және ережелер электрондық ортада өткізілетін жиналыстар үшін де қолданылады. Электрондық ортада өткізілген жиналыстарға қатысты барлық ақпарат, құжаттар және жазбалар ассоциациямыз тарапынан сақталады.

Электрондық ортада өткізілетін басқару комитетінің жиналыстарына қатысатын мүшелер жүйеге, қауіпсіз электрондық қолтаңба немесе екі факторлы аутентификация жүйесін пайдаланып кіреді. Пайдаланылатын электрондық жүйелер, физикалық ортада өткізілетін жиналыстардағы, дауыс беру, сөз алу, ұсыныс беру және ұқсас барлық әрекеттердің электрондық ортада да жүзеге асырылуын қамтамасыз ететін дизайн, резервтеу және заңнамаға сәйкес архивтеу мүмкіндігіне; рұқсат етілмеген қол жеткізулер мен шабуылдарға қарсы қажетті желі және жүйе қауіпсіздігіне ие болады.

Физикалық ортада өткізілетін жиналыстардың заңнамаға сәйкес өткізілмеуі жағдайында қолданылатын санкциялар электрондық ортада өткізілетін жиналыстар үшін де қолданылады.

Басқару комитетінің негізгі мүшелігінде отставка немесе басқа себептермен бос орын болған жағдайда, жалпы жиналыста алған дауыс көпшілігіне сәйкес резервтік мүшелердің қызметке шақырылуы міндетті.

Басқару комитетінің міндеттері мен құқықтары

Басқару комитеті төмендегі мәселелерді орындайды.

1- Ассоциацияны ұ εκπеттеу немесе осы мәселеде өз мүшелерінің бір немесе бірнешеуіне өкілеттік беру,

2- Кіріс және шығыс есептеріне қатысты операцияларды жүргізу және келесі кезеңге арналған бюджетті дайындап, жалпы жиналысқа ұсыну,

3- Ассоциацияның жұмыстары туралы ережелерді дайындап, жалпы жиналысқа ұсыну

4- Жалпы жиналыстың берген өкілеттігімен жылжымайтын мүлік сатып алу, ассоциацияға тиесілі жылжымалы және жылжымайтын мүліктерді сату, ғимарат немесе нысан салдыру, жалдау келісімшартын жасау, ассоциация пайдасына кепіл мүлік немесе заттық құқықтар орнату,

5- Қажет болған жерлерде өкілдіктер ашуды қамтамасыз ету

6- Жалпы жиналыста қабылданған шешімдерді орындау,

7- Әр қызмет жылында ассоциацияның кәсіпорын есептері кестесі немесе баланс және кіріс кестесімен басқару комитетінің жұмыстарын түсіндіретін есебін дайындап, жиналғанда жалпы жиналысқа ұсыну,

8- Бюджеттің орындалуын қамтамасыз ету,

9- Ассоциацияға мүше қабылдау немесе мүшеліктен шығару мәселелерінде шешім қабылдау.

10- Ассоциацияның мақсатын жүзеге асыру үшін әр түрлі шешімдер қабылдау және орындау,

11- Заңнама оған берген басқа міндеттерді орындау және құқықтарды пайдалану,

12- Жалпы жиналыстың берген өкілеттігімен филиал ашуға қатысты операциялардың жүргізілуін қамтамасыз ету,

13- Ассоциацияның филиалдарының тексерілуін қамтамасыз ету,

15-бап — Бақылау комитетінің құрылымы, міндеттері мен құқықтары

Бақылау комитеті, (3) үш негізгі және (3) үш резервтік мүше ретінде жалпы жиналыс арқылы сайланады.

Бақылау комитетінің негізгі мүшелігінде отставка немесе басқа себептермен бос орын болған жағдайда, жалпы жиналыста алған дауыс көпшілігіне сәйкес резервтік мүшелердің қызметке шақырылуы міндетті.

Бақылау комитетінің міндеттері мен құқықтары

Бақылау комитеті; ассоциацияның, жарғысында көрсетілген мақсат және мақсаттың жүзеге асырылуы үшін жүргізілетін жұмыс тақырыптары бойынша қызмет етіп жатқанын, кітап, есеп және жазбалардың заңнамаға және ассоциация жарғысына сәйкес жүргізіліп жатқанын, ассоциация жарғысында анықталған негіздер мен тәртіптерге сәйкес және бір жылдан аспайтын аралықтармен тексереді және тексеру нәтижелерін есеп түрінде басқару комитетіне және жиналғанда жалпы жиналысқа ұсынады.

Бақылау комитеті; қажет болған жағдайда жалпы жиналысты жиналысқа шақырады.

16-бап — Ассоциацияның кіріс көздері

Ассоциацияның кіріс көздері төменде көрсетілген.

1- Мүше жарнасы: Кіріс және ай сайынғы жарналар жалпы жиналыс арқылы анықталады.

2- Филиал жарнасы: Жалпы Орталық Басқару Комитеті арқылы анықталады.

3- Шынайы және заңды тұлғалардың өз еркімен ассоциацияға жасаған қайырымдылықтары мен көмектері.

4- Ассоциация тарапынан ұйымдастырылған шай және тамақпен жиналыс, саяхат және көңіл көтеру, өкілдік, концерт және конференция сияқты іс-шаралардан алынған кірістер,

5- Ассоциацияның мүлік қорынан алынған кірістер,

6- Көмек жинау туралы заңнама ережелеріне сәйкес жиналатын қайырымдылықтар мен көмектер.

7- Ассоциацияның, мақсатын жүзеге асыру үшін қажетті кірісті қамтамасыз ету мақсатында жүргізген коммерциялық қызметтерінен алынған табыстар.

8- Басқа кірістер.

17-бап — Ассоциацияның кітап жүргізу негіздері мен тәртіптері және жүргізілетін кітаптар

-Кітап жүргізу негіздері;

Ассоциацияда, кәсіпорын есеп негізіне сәйкес кітап жүргізіледі. Алайда, жылдық брутто кіріс Ассоциациялар Ережесінің 31-бабында көрсетілген шекті асып кеткен жағдайда, келесі есеп кезеңінен бастап баланс негізіне сәйкес кітап жүргізіледі.

Баланс негізіне өту жағдайында, екі есеп кезеңінде жоғарыда көрсетілген шектен төмен түссе, келесі жылдан бастап кәсіпорын есеп негізіне оралуға болады.

Жоғарыда көрсетілген шекке байланысты болмай, басқару комитетінің шешімімен баланс негізіне сәйкес кітап жүргізілуі мүмкін.

Ассоциацияның коммерциялық кәсіпорны ашылған жағдайда, бұл коммерциялық кәсіпорын үшін, қосымша Салық Кодексінің ережелеріне сәйкес кітап жүргізіледі.

Тіркеу тәртібі

Ассоциацияның кітаптары мен жазбалары Ассоциациялар Ережесінде көрсетілген тәртіп пен негізге сәйкес жүргізіледі.

Жүргізілетін кітаптар

Ассоциацияда, төменде жазылған кітаптар жүргізіледі.

a) Кәсіпорын есеп негізінде жүргізілетін кітаптар мен сақталатын негіздер төмендегідей:

1- Шешімдер кітабы: Басқару комитетінің шешімдері дата мен нөмір бойынша осы кітапқа жазылады және шешімдердің астын жиналысқа қатысқан мүшелер қол қояды.

2- Мүше тіркеу кітабы: Ассоциацияға мүше ретінде кіргендердің жеке мәліметтері, ассоциацияға кіріс және шығу даталары осы кітапқа енгізіледі. Мүшелердің төлеген кіріс және жылдық жарна мөлшерлері осы кітапқа енгізілуі мүмкін.

3- Құжаттар тіркеу кітабы: Келген және кеткен құжаттар, дата мен реттік нөмірімен осы кітапқа тіркеледі. Келген құжаттардың түпнұсқалары мен кеткен құжаттардың көшірмелері файлға салынады. Электрондық пошта арқылы келген немесе кеткен құжаттар басып шығару арқылы сақталады.

4- Кәсіпорын есеп кітабы: Ассоциация атынан алынған кірістер мен жасалған шығыстар ашық және реттелген түрде осы кітапқа енгізіледі.

b) Баланс негізінде жүргізілетін кітаптар мен сақталатын негіздер төмендегідей:

1- (a) тармақтың 1, 2 және 3-ші тармақшаларында тіркелген кітаптар баланс негізінде кітап жүргізу жағдайында да жүргізіледі.

Филиалы бар ассоциациялардың баланс негізінде кітап жүргізу жағдайында, бірінші тармақта көрсетілген шектерге қарамастан, осы ассоциациялардың филиалдары да баланс негізінде кітап жүргізеді. Әр жағдайда ассоциациялар мен филиалдарының бірдей негізде кітап жүргізуі міндетті.

2- Журнал кітабы және Үлкен кітап: Бұл кітаптардың жүргізу тәртібі мен тіркеу түрі Салық Кодексі мен осы Кодекстің Қаржы және Экономика министрлігіне берген өкілеттігіне сәйкес жарияланған Бухгалтерлік Жүйе Қолдану Жалпы Нұсқауларына сәйкес жүзеге асырылады.

Жоғарыда аталған кітаптардан журнал кітабы, үлкен кітап және жүргізілген жағдайда инвентаризация кітабы осы Ереженің ережелеріне қайшы болмауы шартты түрде электрондық ортада жүргізілуіне қатысты Қаржы және Экономика министрлігі мен Сауда министрлігі шығарған нұсқауларда көрсетілген тәртіп пен негіздер шеңберінде, басқа кітаптар болса Министрлік тарапынан құрылған немесе рұқсат етілген бағдарламалар арқылы электрондық ортада да жүргізілуі мүмкін.

Кітаптардың бекітілуі

Ассоциацияда, электрондық ортада жүргізілетін кітаптардан басқа, оларды пайдалануға кіріспес бұрын облыс басқармасына немесе нотариусқа бекітуі тиіс. Бұл кітаптардың пайдаланылуы беттері бітегенше жалғасады және кітаптардың аралық бекітілуі жүргізілмейді. Алайда, Журнал кітабы пайдаланылатын жылдан бұрынғы соңғы айда, әр жыл сайын қайтадан бекітілуі тиіс. Үлкен кітаптың бекітілуі міндетті емес.

Кіріс кестесі мен баланс құрастыру

Кәсіпорын есеп негізінде тіркеу жүргізу жағдайында жыл соңында (31 желтоқсан) (Ассоциациялар Ережесінің Қосымшасы-16-да көрсетілген) “Кәсіпорын Есеп Кестесі” Кәсіпорын Кітабына құрастырылады. Баланс негізінде кітап жүргізу жағдайында, жыл соңында (31 желтоқсан), Қаржы және Экономика министрлігі жариялаған Бухгалтерлік Жүйе Қолдану Жалпы Нұсқауларын негізге ала отырып, баланс және кіріс кестесі құрастырылады.

18-бап — Ассоциацияның кіріс және шығыс операциялары

Кіріс және шығыс құжаттары;

Қоғамдық ұйымның кірістері, (Қоғамдық ұйымдар туралы ереженің Қосымшасы 17-де мысалы көрсетілген) “Қабылдау құжаты” арқылы жиналады. Қоғамдық ұйымның кірістері банктер арқылы жиналатын жағдайда, банк тарапынан рәсімделген түбіртек немесе есеп шоты сияқты құжаттар қабылдау құжатының орнына жүреді.

Қоғамдық ұйымның шығыстары болса, шот-фактура, бөлшек сауда чегі, еркін кәсіпкерлік түбіртегі сияқты шығын құжаттарымен жүзеге асырылады. Алайда, қоғамдық ұйымның, Табыс салығы туралы заңның 94-бабында көрсетілген төлемдер үшін Салық рәсімдері туралы заңның ережелеріне сәйкес шығын құжаты, бұл контексте де жоқ төлемдер үшін (Қоғамдық ұйымдар туралы ереженің Қосымшасы 13-де мысалы көрсетілген) “Шығын түбіртегі” немесе “Банк түбіртегі” сияқты құжаттар шығын құжаты ретінде пайдаланылады.

Қоғамдық ұйым тарапынан жеке, ұйым немесе мекемелерге тегін тауар және қызмет көрсету (Қоғамдық ұйымдар туралы ереженің Қосымшасы 14-де мысалы көрсетілген) “Тегін көмек жеткізу құжаты” арқылы жүзеге асырылады. Жеке, ұйым немесе мекемелер тарапынан қоғамдық ұйымға тегін тауар және қызмет көрсету (Қоғамдық ұйымдар туралы ереженің Қосымшасы 15-де мысалы көрсетілген) “Тегін қайырымдылық қабылдау құжаты” арқылы қабылданады.

Қоғамдық ұйым тарапынан, Қоғамдық ұйымдар туралы заңның 32/u бабында көрсетілген және жыл сайын қаржылық шектер ретінде Ішкі істер министрлігінің Азаматтық қоғаммен байланыстар жалпы басқармасы тарапынан жарияланып, мөлшері хабарланатын сомаға асатын барлық кірістер, жиналулар, шығындар мен төлемдер, банктер мен басқа қаржы ұйымдары немесе Пошта және Телеграф ұйымы Анонимдік компаниясы арқылы жүзеге асырылады.

Бұл құжаттар; Қосымша-13, Қосымша-14 және Қосымша-15-де көрсетілген форма мен өлшемде, бірізді серия және нөмірі бар, өзінен карбонды елу түпнұсқа және елу коноша парақтарынан тұратын жинақтар немесе электрондық жүйелер мен жазу машиналары арқылы басып шығарылатын форма немесе тұрақты форма түрінде, қоғамдық ұйымдар тарапынан басылады. Форма немесе тұрақты форма түрінде басып шығарылатын құжаттардың, көрсетілген сипатта болуы міндетті. Тегін қайырымдылық қабылдау құжаттары (Қосымша-15)-де көрсетілген ақпараттарды қамту шартымен, министрлік тарапынан жасалған немесе рұқсат етілген бағдарламалар арқылы электрондық ортада да рәсімделуі мүмкін. Рәсімделген бұл құжаттар Басқарманың электрондық жүйесінде сақталады.

Қабылдау құжаттары

Қоғамдық ұйымның кірістерін жинауда пайдаланылатын “Қабылдау құжаттары” (Қоғамдық ұйымдар туралы ереженің Қосымшасы 17-де көрсетілген форма мен өлшемде) басқарма шешімімен, баспаханаға басылады.

Қабылдау құжаттарының басып шығарылуы және бақылауы, баспаханадан қабылдануы, кітапқа жазылуы, ескі және жаңа кассирлер арасында тапсыру және қабылдау құжаты арқылы қоғамдық ұйым атынан кіріс жинайтын адам немесе адамдар тарапынан осы қабылдау құжаттарының пайдаланылуына және жиналған кірістердің тапсыруына қатысты мәселелерде Қоғамдық ұйымдар туралы ереженің тиісті ережелеріне сәйкес әрекет етіледі.

Қабылдау құжаттары (Қосымша-17)-де көрсетілген ақпараттарды қамту шартымен, министрлік тарапынан жасалған немесе рұқсат етілген бағдарламалар арқылы электрондық ортада да рәсімделуі мүмкін.

Уәкілеттілік құжаты

Басқарма мүшелері мен Заңның 24-бабына сәйкес өкіл ретінде тағайындалғандардан басқа, қоғамдық ұйым атынан кіріс жинайтын адам немесе адамдар, уәкілеттілік мерзімі де көрсетіле отырып, басқарма шешімімен анықталады. Кіріс жинайтын адамдардың ашық тұлғасы, қолы және фотосуреттерін қамтитын және Қосымша-19-да орналасқан Уәкілеттілік құжаты қоғамдық ұйым тарапынан екі данамен рәсімделіп, қоғамдық ұйым басқармасының төрағасы тарапынан бекітіледі. Басқарма мүшелері уәкілеттілік құжатысыз кіріс жинай алады.

Уәкілеттілік құжаттарының мерзімі басқарма тарапынан ең көп бір жыл ретінде белгіленеді. Мерзімі өткен уәкілеттілік құжаттары бірінші тармаққа сәйкес жаңартылады. Уәкілеттілік құжатының мерзімінің аяқталуы немесе уәкілеттілік құжаты рәсімделген адамның қызметінен кетуі, өлімі, жұмысына немесе міндетіне тоқтату, қоғамдық ұйымның өздігінен таралғанының анықталуы немесе тоқтатылуы сияқты жағдайларда, берілген уәкілеттілік құжаттарының қоғамдық ұйым басқармасына бір апта ішінде тапсырылуы міндетті. Сонымен қатар, кіріс жинау уәкілеттілігі басқарма шешімімен әрқашан жойылуы мүмкін.

Кіріс және шығыс құжаттарының сақтау мерзімі;

Кітаптардан басқа, қоғамдық ұйым тарапынан пайдаланылатын қабылдау құжаттары, шығын құжаттары және басқа құжаттар арнайы заңдарда көрсетілген мерзімдер сақталып, жазылған кітаптардағы нөмір мен дата тәртібіне сәйкес 5 жыл мерзіммен сақталады.

19-бап — Декларация беру

Қоғамдық ұйымның, өткен жылға қатысты қызметтері мен кіріс және шығыс операцияларының жыл соңындағы нәтижелеріне қатысты (Қоғамдық ұйымдар туралы ереженің Қосымшасы 21-де орналасқан) “Қоғамдық ұйым декларациясы” қоғамдық ұйым басқармасы тарапынан толтырылып, әр күнтізбелік жылдың алғашқы төрт айы ішінде қоғамдық ұйым төрағасы тарапынан жергілікті әкімшілікке беріледі.

20-бап — Хабарлау міндеттемесі

Жергілікті әкімшілікке жасалатын хабарламалар;

Жалпы жиналыс нәтижелері туралы хабарлама

Кезекті немесе кезектен тыс жалпы жиналыс отырыстарын бақылағаннан кейін 45 күн ішінде, басқарма және бақылау кеңестерімен және басқа органдарға сайланған негізгі және резерв мүшелерін қамтитын (Қоғамдық ұйымдар туралы ереженің Қосымшасы 3-де орналасқан) Жалпы жиналыс нәтижелері туралы хабарлама жергілікті әкімшілікке беріледі.

Жалпы жиналыс отырысында жарғыны өзгерту жүзеге асырылған жағдайда; жалпы жиналыс отырысының хаттамасы, жарғының өзгерген баптарының ескі және жаңа түрі, әр беті басқарма мүшелерінің көпшілігімен қол қойылған қоғамдық ұйым жарғысының соңғы түрі, жалпы жиналыстан кейін 45 күн ішінде жергілікті әкімшілікке беріледі.

Жылжымайтын мүліктердің хабарлануы

Қоғамдық ұйымның иеленген жылжымайтын мүліктері, жерге тіркелгеннен кейін бір ай ішінде (Қоғамдық ұйымдар туралы ереженің Қосымшасы 26-де ұсынылған) “Жылжымайтын мүлік хабарламасын” толтыру арқылы жергілікті әкімшілікке хабарланады.

Шетелден көмек алу хабарламасы

Қоғамдық ұйым тарапынан, шетелден көмек алынатын жағдайда, көмек алынар алдында (Қоғамдық ұйымдар туралы ереженің Қосымшасы 4-де көрсетілген) “Шетелден көмек алу хабарламасын” толтырып, жергілікті әкімшілікке хабарлануы тиіс.

Ақша көмектерінің банктер арқылы алынуы және пайдаланылмай тұрып хабарлау шарттарының орындалуы міндетті.

Шетелге көмек көрсету хабарламасы

Шетелге көмек көрсету, көмек көрсетілмес бұрын жергілікті әкімшілікке хабарлануы тиіс. Бұл хабарламалар Қоғамдық ұйымдар Ақпараттық жүйесі (DERBİS) арқылы Сыртқы істер министрлігімен бөліседі. Алайда, апат немесе төтенше жағдайларда бұл хабарлама апат немесе төтенше жағдайдың орын алған күнінен бастап 45 күн ішінде жасалуы мүмкін. Белгілі бір жоба аясында әртүрлі күндерде жасалған көмектерге қатысты шетелге хабарлама бір ретте жасалуы мүмкін.

Шетелге жасалатын жүз мың Түрік лирасы немесе он мың евро немесе теңгеден асатын ақша көмектерінің, банктер мен басқа қаржы ұйымдары немесе Пошта және Телеграф ұйымы Анонимдік компаниясы арқылы жүзеге асырылуы негізгі болып табылады. Алайда, қаржылық қолжетімділіктің қиын болған елдерге жасалатын көмектер қаржы ұйымдарын пайдаланбай, тиісті заңнамаға сәйкес ақша декларация формасымен кеден басқармасына декларациялау арқылы жүзеге асырылады. Кеденде декларациялау арқылы шетелге ақша шығару жағдайында, тиісті декларация, берілген күннен бастап ең кеш 45 күн ішінде жергілікті әкімшілікке хабарланады.

Көмек жүзеге асырылғаннан кейін қызмет нәтижелері туралы хабарлама тоқсан күн ішінде жергілікті әкімшілікке беріледі. Бұл хабарламаға, жасалған көмектердің орындалғанына қатысты форма және визуалды материалдар мен ұқсас дәлелдеме құжаттары қосылады.

Екінші тармақта көрсетілген Түрік лирасы түріндегі қаржылық сомалар, әр жыл сайын өткен жылға қатысты 213 нөмірлі Салық рәсімдері туралы заңға сәйкес анықталып, жарияланған қайта бағалау коэффициентінде, күнтізбелік жылдың басынан бастап қолданылып, арттырылып жүзеге асырылады. Алайда, жаңартуда бір Түрік лирасының астындағы сомалар ескерілмейді.

Өзгерістердің хабарлануы

Қоғамдық ұйымның орналасқан жерінде орын алған өзгерістер (Қоғамдық ұйымдар туралы ереженің Қосымшасы 24-де көрсетілген) “Орналасу жерінің өзгеру хабарламасы”; жалпы жиналыс отырысынан тыс қоғамдық ұйым органдарында орын алған өзгерістер (Қоғамдық ұйымдар туралы ереженің Қосымшасы 25-де көрсетілген) “Қоғамдық ұйым органдарындағы өзгерістер хабарламасы” толтырылып, өзгерісті бақылағаннан кейін 45 күн ішінде жергілікті әкімшілікке хабарланады.

Қоғамдық ұйым жарғысында жасалған өзгерістер де жарғы өзгертілген жалпы жиналыс отырысынан кейін 45 күн ішінде, жалпы жиналыс нәтижелері хабарламасының қосымшасында жергілікті әкімшілікке хабарланады.

Мүшелікке қабылданғандар мен мүшелігі тоқтатылғандардың аты, тегі, туған күні және жеке куәлік нөмірі қабылдану және тоқтату күнінен бастап (Қоғамдық ұйым мүшелігінде орын алған өзгерістер) 45 бес күн ішінде жергілікті әкімшілікке электрондық ортада хабарланады. Электрондық ортада хабарланбаған жағдайда, сол мерзімде Мүше өзгерістер хабарламасы (Қосымша-27) толтырылып, қоғамдық ұйымның орталығы орналасқан облыс азаматтық қоғаммен байланыстар бөліміне хабарлануы арқылы орындалады.

21-бап — Өкілдік ашу

Қоғамдық ұйым, қажетті деп тапқан жерлерде қоғамдық ұйым қызметтерін жүргізу мақсатында басқарма шешімімен өкілдік аша алады. Өкілдіктің мекенжайы, басқарма шешімімен өкіл ретінде тағайындалған адам немесе адамдар тарапынан сол жердің әкімшілік басқармасына жазбаша түрде хабарланады. Өкілдік, қоғамдық ұйымның жалпы жиналысында ұсынылмайды. Филиалдар өкілдік аша алмайды.

22-бап — Қоғамдық ұйымның ішкі бақылауы

Қоғамдық ұйымның жалпы жиналысы, басқарма немесе бақылау кеңесі тарапынан ішкі бақылау жүргізілуі мүмкін, сондай-ақ, тәуелсіз бақылау ұйымдарына да бақылау жүргізілуі мүмкін. Жалпы жиналыс, басқарма немесе тәуелсіз бақылау ұйымдары тарапынан бақылау жүргізілгені, бақылау кеңесінің міндеттемесін жоймайды.

Бақылау кеңесі тарапынан ең көп жылына бір рет қоғамдық ұйымның бақылауы жүзеге асырылады. Жалпы жиналыс немесе басқарма, қажет болған жағдайда бақылау жүргізуі немесе тәуелсіз бақылау ұйымдарына бақылау жүргізуін тапсыруы мүмкін.

23-бап — Қоғамдық ұйымның қарыз алу әдістері

Қоғамдық ұйым мақсатын жүзеге асыру және қызметтерін жүргізу үшін қажетті болған жағдайда, басқарма шешімімен қарыз алу жүзеге асырылады. Бұл қарыз алу, несиелік тауар және қызмет сатып алу мәселелерінде болуы мүмкін, сондай-ақ, ақшалай да жүзеге асырылуы мүмкін. Алайда, бұл қарыз алу, қоғамдық ұйымның кіріс көздерімен жабылмайтын мөлшерде және қоғамдық ұйымды төлем қиындықтарына душар ететін сипатта жүзеге асырылмайды.

24-бап — Қоғамдық ұйымның филиалдарының құрылуы

Қоғамдық ұйым, қажетті деп тапқан жерлерде жалпы жиналыс шешімімен филиал аша алады. Бұл мақсатта қоғамдық ұйым басқармасы тарапынан уәкілеттілік берілген кемінде үш адамнан тұратын құрылтайшылар кеңесі, Қоғамдық ұйымдар туралы ережеде көрсетілген филиал ашу хабарламасын және қажетті құжаттарды, филиал ашылатын жердің ең үлкен әкімшілік басқармасына береді.

25-бап — Филиалдардың міндеттері мен құқықтары

Филиалдар, заңды тұлға болмаған, қоғамдық ұйымның мақсаттары мен қызмет тақырыптары бойынша автономды қызметтермен айналысуға міндетті, барлық операцияларынан туындайтын талаптар мен қарыздары үшін өзі жауап беретін қоғамдық ұйымның ішкі құрылымы болып табылады.

26-бап — Филиалдардың органдары және филиалдарға қолданылатын ережелер

Филиалдың органдары, жалпы жиналыс, басқарма және бақылау кеңесі болып табылады.

Жалпы жиналыс, филиалдың тіркелген мүшелерінен тұрады. Басқарма, (5) бес негізгі және (5) бес резерв, бақылау кеңесі болса (3) үш негізгі және (3) үш резерв мүшесі ретінде филиалдың жалпы жиналысымен сайланады.

Бұл органдардың міндеттері мен құқықтары, сондай-ақ, осы жарғыда қоғамдық ұйыммен байланысты басқа ережелер, заңнамада қарастырылған шеңберде филиалда да қолданылады.

27-бап

Филиалдардың жалпы жиналыстарының жиналу уақыты және жалпы орталық жалпы жиналысында қалай ұсынылатын

Филиалдар, жалпы жиналыс кезекті отырыстарын жалпы орталық жалпы жиналыс отырысынан кемінде екі ай бұрын аяқтауға міндетті.

Филиалдардың кезекті жалпы жиналысы, 3 жылда бір рет, НАУРЫЗ айында, филиал басқармасы тарапынан белгіленген күні, орны мен уақытында жиналады.

Филиалдар, жалпы жиналыс нәтижелері хабарламасының бір данасын отырыстың өткізілген күнін бақылаған отыз күн ішінде жергілікті әкімшілікке және қоғамдық ұйымның жалпы орталығына хабарлауға міндетті.

Жалпы орталық жалпы жиналысына ең соңғы филиал жалпы жиналысында сайланған делегаттар қатысады.

Филиалдардың басқарма немесе бақылау кеңесінде қызмет атқаратындар жалпы орталық басқарма немесе бақылау кеңесіне сайланған кезде филиалдағы қызметінен кетеді.

28-бап — Жарғының қалай өзгертілетіні

Жарғы өзгертілуі жалпы жиналыс шешімімен жүзеге асырылады.

Жалпы жиналыста жарғыны өзгерту үшін жалпы жиналысқа қатысу құқығы бар мүшелердің 2/3 көпшілігі талап етіледі. Көпшіліктің жиналмауы себебімен отырыстың кейінге қалдырылуы жағдайында екінші отырыста көпшілік талап етілмейді. Алайда, бұл отырысқа қатысқан мүшелер саны, басқарма және бақылау комитеттері мүшелерінің толық санынан екі есе аз болмауы тиіс.

Жарғыны өзгерту үшін қажетті шешім көпшілігі отырысқа қатысқан және дауыс беру құқығы бар мүшелердің дауыстарының 2/3-і болып табылады. Жалпы жиналыста жарғыны өзгерту дауыс беруі ашық түрде жүргізіледі.

29-бап — Қоғамның Таратылуы және Мүлік Мүлкінің Тазартылу Тәртібі

Жалпы жиналыс әрқашан қоғамның таратылуына шешім қабылдай алады.

Жалпы жиналыста таратылу мәселесінің қаралуы үшін жалпы жиналысқа қатысу құқығы бар мүшелердің 2/3 көпшілігі талап етіледі. Көпшіліктің жиналмауы себебімен Бап отырыстың кейінге қалдырылуы жағдайында екінші отырыста көпшілік талап етілмейді. Алайда, бұл отырысқа қатысқан мүшелер саны, басқарма және бақылау комитеттері мүшелерінің толық санынан екі есе аз болмауы тиіс.

Таратылу шешімінің қабылдануы үшін қажетті шешім көпшілігі отырысқа қатысқан және дауыс беру құқығы бар мүшелердің дауыстарының 2/3-і болып табылады. Жалпы жиналыста таратылу шешімі дауыс беруі ашық түрде жүргізіледі.

Тазарту Процестері

Жалпы жиналыс таратылу шешімін қабылдаған кезде, қоғамның ақша, мүлік және құқықтарының тазартылуы соңғы басқарма мүшелерінен тұратын тазарту комитетімен жүзеге асырылады. Бұл процестерге, таратылуға қатысты жалпы жиналыс шешімінің қабылданған немесе өздігінен тоқтату жағдайының нақты бекітілген күнінен бастап басталады. Тазарту мерзімі ішінде барлық процестерде қоғамның атында “Тазарту Кезіндегі Халықаралық Тұран Жолы Журналистер мен Жазушылар Қоғамы

Деген жазу қолданылады.

Тазарту комитеті, заңнамаға сәйкес қоғамның ақша, мүлік және құқықтарының тазартылу процестерін басынан аяғына дейін аяқтауға міндетті және уәкілетті. Бұл комитет, алдымен қоғамның есептерін тексереді. Тексеру барысында қоғамға тиесілі кітаптар, қабылдау құжаттары, шығын құжаттары, меншік және банк жазбалары мен басқа да құжаттардың анықтамасы жасалып, активтер мен міндеттемелер бір хаттамаға тіркеледі. Тазарту процестері кезінде қоғамның кредиторларына шақыру жасалады және егер бар болса, мүліктері ақшаға айналдырылады да кредиторларға төленеді. Қоғам кредитор болған жағдайда, қарыздар жиналады. Қарыздардың жиналуы және борыштардың төленуінен кейін қалған барлық ақша, мүлік және құқықтар, жалпы жиналыста белгіленген орынға беріледі. Жалпы жиналыста, берілетін орын белгіленбеген жағдайда, қоғамның орналасқан облысындағы мақсатына ең жақын және таратылған күні ең көп мүшеге ие қоғамға беріледі.

Тазартуға қатысты барлық процестер тазарту хаттамасында көрсетіледі және тазарту процестері, мемлекеттік әкімшілік органдары тарапынан негізді себептермен берілген қосымша мерзімдерден басқа, үш ай ішінде аяқталады.

Қоғамның ақша, мүлік және құқықтарының тазарту және беру процестерінің аяқталуын кейін тазарту комитеті тарапынан жағдайдың жеті күн ішінде бір хатпен қоғамның орталығы орналасқан жердің мемлекеттік әкімшілік органына хабарлануы және бұл хатқа тазарту хаттамасының да қосылуы міндетті.

Қоғамның кітаптары мен құжаттарын тазарту комитеті ретінде соңғы басқарма мүшелері сақтау міндетті. Бұл міндет, бір басқарма мүшесіне де берілуі мүмкін. Бұл кітаптар мен құжаттардың сақталу мерзімі бес жыл.

30-бап — Заңның Тапшылығы

Бұл жарғыда көрсетілмеген мәселелерде Қоғамдар Заңы, Түрік Азаматтық Кодексі және осы заңдарға сілтеме жасай отырып шығарылған Қоғамдар Реттемесі мен қатысты басқа да заңнама нормаларының қоғамдар туралы ережелері қолданылады.

Уақытша 1-бап

Алғашқы жалпы жиналыста қоғам органдары құрылмағанша, қоғамды ұсынатын және қоғаммен байланысты істер мен процестерді жүргізетін уақытша басқарма мүшелері төменде көрсетілген.

Бұл Жарғы 26 (Жиырма алты) Бап 1 (Бір) Уақытша Баптан тұрады.

1- Хамит ӨЗПОЛАТ Төраға

2- Проф.Др.Еркин ЭМЕТ Төраға орынбасары

3- Лейла ЧЕЛІК Төраға орынбасары

4- Мұстафа Сайым АЙХАН Төраға орынбасары

5- Мир Камил ҚАШҚАРЛЫ Жалпы хатшы

6- Хидоят ӨЗПОЛАТ Қаржыгер

7- Нихан АСЯ БАСПАСӨЗ Хатшысы

8- Проф.Др.Закир АЗИЗОВ

9- Проф.Др.Жан БІЛГІЛІ

10- Проф.Др.Назиле АББАСЛЫ

11- Проф.Др. Исмет ЗААТОВ

12- Эловсет АҒАЛАРОВ

13- Др.Мұхаммед АДИЛ

14- Саит Таха ПАНДҮЛ

15- Четин АҒАШЕ

16- Мехмет ЖАНБЕК

17- Ханефи ҰЗУНШАМ